TOPRAK BİLİM OKULU

Program Yürütücüsü: Prof. Dr. Sevinç ARCAK
Yaş Grubu: 10-12 Yaş
Eğitim Süresi: 1 Gün

Toprak her canlının yaşamı için vazgeçilmez bir öğedir. Hayat boyu her varlık toprak ile etkileşimde bulunur; ondan yararlanır ve hatta hayatı sonlansa bile toprak ile olan iletişimleri hiç kesilmez. Toprak çoğu insanın bildiğinden farklı olarak canlıdır ve biyolojik çevre için son derece gerekli olan birçok faaliyette bulunur. Üzerinde bitki yetiştirilen, tarım yapılan, ağaçlara ev sahipliği yapan ve barınakların temelini oluşturduğu gibi filtre görevi yaparak yeryüzünde kirlenen suları temizleyen ve bu sayede su ihtiyacımızı karşılayan, bunun yanı sıra tarihi mirasın koruyucusu olan toprak, içinde milyonlarca hatta milyarlarca canlının yaşadığı ve birbirlerini etkilediği bir ekosistemdir. Bu sistem, çok büyük önem taşımasına rağmen, hala bilgi yoksulluğu bulunmaktadır. İşte, Toprak Bilim Okulu’nun amacı bu yoksulluğu zenginliğe dönüştürmektir. Toprağın yaşamımızdaki önemini eğlenerek, dokunarak bilim insanları ile birlikte deneyler yaparak öğrenmeyi kim istemez? Bunun öğrenim yeri sizce neresi olabilir? Türkiye’de bir ilki gerçekleştiren ve ilköğretim öğrencilerini bilim insanları ile buluşturan “TOPRAK BİLİM OKULU” 17 Ekim 2007 tarihinde Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Bölümünde açılmıştır. Toprak Bilim Okulumuzda toprak ile ilgili bütün sorularınızın cevabını bulacaksınız. ‘Toprağa dokunun’ sloganıyla hazırlanan eğitim programımız sizlerin doğayaduyarlı olmanızı ve aynı zamanda da doğanın en önemli unsurlarından biri olan toprağı tanımanızı ve sahip çıkmanızı hedeflemektedir. TUBİTAK ve Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi tarafından kuruluşundan beri desteklenen Toprak Bilim Okulu projesi ilk kez 2007-2008 yılı eğitim-öğretim döneminde eğitime başlamıştır. Okulumuzun eğitim programı, Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Bölümü ve Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi öğretim üyeleri tarafından oluşturulmuştur. Toprak Bilim Okulu 2010 yılından sonraki eğitim çalışmalarına, Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Bölümü ve Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi bilim insanları ile eğitimine devam etmektedir. Üniversitelerin, oluşturdukları okul dışı eğitim ortamları ile topluma hizmet vermede önemli bir yeri olduğu bilinmektedir. Bu amaç ile yürütülen Toprak Bilim Okulu eğitim programı diğer üniversitelere de modellik yapmaktadır. Toprak Bilim Okulu eğitim programı yaygınlaşarak farklı eğitimciler tarafından örnek olarak kullanılmaktadır. Özellikle de üniversite ile MEB’ e bağlı ilköğretim okulları arasında Toprak Bilim Okulu sayesinde işbirliği oluşturulmuştur. Toprak Bilim Okulu projesinin hazırlanmasındaki amaç, bu okula gelen küçük bilim insanlarını toprakla tanıştırarak onlara toprağın önemini, gerekliliğini ve nasıl korunması gerektiğini göstermek ve onları bu bilince davet etmektir. Bu toprak bilinci öğrencilere deney yapma fırsatı vererek ve onların aktif olduğu bir öğrenim sürecinde aşılanır.

Toprak Bilim Okulu’nun amaçlarını şu şekilde özetleyebiliriz;
–  Öğrencilerin toprağa dokunarak bilimin doğasını eğlenerek öğrenebileceklerini
göstermek,
–  Öğrencileri toprak bilimiyle tanıştırmak ve temel kavramları ana hatlarıylaanlamalarını sağlamak,
– Toprağın önemi ve korunması ile ilgili bilinci geliştirmek,
– Toprak ile ilgili olaylara eleştirel gözle bakma yeteneklerini geliştirmek, Toprak bilimiyle ilgili, sınıflarında pratik olarak uygulamanın zor olacağı, ilgi çekici etkinlikler geliştirmek ve bu etkinlikler yoluyla bilime güven duymalarını sağlamak,
– Bilimin günlük yaşamla bağlantısını kurmalarına yardımcı olmak,
–  Basit malzemelerle şaşırtıcı deneysel çalışmalarla öğrencilerin bilimsel süreç ecerilerini ve problem çözme becerilerini kullanmalarını sağlamak,
–  Kurulacak bir bilgi ve iletişim ağı ile toplumda toprağın önemi konusunda bilimsel temellerin atılmasına ve gelişimine katkı sağlamak gibi birçok geniş kapsamlı hedeflerin olduğunu söyleyebiliriz.

Bu hedefler için geliştirilen Toprak Bilim Okulu Türkiye çapında bir ilk olma yolunda oldukça büyük adımlar atmıştır ve çocukların daha aktif öğrenebilmelerine olanak sağlamıştır. Okulumuzda eğlenceli ve öğretici deneyler dört farklı atölyede verilmektedir. Her atölyenin farklı etkinlikleri ve farklı kazanımları vardır.Toprak Bilim Okulunda eğitim, etkinlik temelli, öğrenci merkezli ve aktif öğrenmeyi temel alan, çocukların doğaya duyarlı olmalarını ve aynı zamanda da doğanın en önemli unsurlarından biri olan toprağa sahip çıkmalarını hedefleyen bir anlayışla oluşturulmuştur. Çocukları toprak bilimi ile tanıştırmanın yanında, toprağın önemi ve buna bağlı olarak korunması ile ilgili bilinç geliştirmek, toprak bilimi ile ilgili sınıflarında pratik olarak uygulaması zor olan ilgi çekici etkinlikler geliştirmek ve bu etkinlikler yolu ile bilime güven duymalarını sağlamak, bilimin günlük yaşam ile bağlantısını kurmalarına yardımcı olmak, doğa sevgisinin geliştirilmesini sağlamak, kurulacak bir bilgi ve iletişim ağı ile toplumda toprağın önemi konusunda bilimsel temellerin atılmasına ve gelişimine katkı sağlamak amacımızdır. Bu sayede öğrenciler toprağı tanımaya başlarken yaratıcı düşünerek deney yapma veya öğrenme sırasında karşılarına çıkan problemlerle baş edebilme yeteneği kazanırlar. Karşılaştıkları kavramlara eleştirel bir bakış açısıyla yaklaşırlar, her şeyi etraflıca düşünürler. Laboratuvarlarımızda yapılan deneyler sayesinde deteknolojiyle iç içe geçerek araştırma, sorgulama duyguları gelişmektedir.

Toprak Bilim Okulu 10-12 yaş grubu öğrencilerine eğitim vermektedir. Toprak Bilim Okuluna haftada bir gün 09.00-15.30 saatleri arasında yapılan eğitim programına sınıf öğretmeninin başvurusu ile 24 kişilik grup halinde katılabilmektedirler. Toprak Bilim Okulu eğitimi Milli Eğitim Bakanlığının eğitim-öğretim programı tarihleri ile birlikte yürütülmektedir. Eğitimimiz ilkokulların açıldığı Eylül ayının ikinci haftasında başlayıp okulların kapandığı Haziran ayının ikinci haftasının sonunda tamamlanmaktadır. Yarıyıl tatilinde eğitim verilmemektedir. Toprak Bilim Okulunda eğitim programı 5 farklı atölyelerde öğrenci katılımlı etkinliklerle yapılmaktadır.

ETKİNLİKLER

–  Taş Devri Atölyesi
–  Toprak Ana ve Canlılar Atölyesi
–  Toprak Koruma ve Tasarım Atölyesi
–  Doğaya Saygı Atölyesi
–  Alçak Gönüllü Yaşam Atölyesi