Bilimin topluma yayılması ve bilim ile erken yaşta tanışan nesillerin varlığı ile toplumların gelişmişlikleri ve refah düzeyleri arasında anlamlı bir ilişki olduğu gerçeği yadsınamaz. Ancak bilimsel düşünme yönteminin tek geçerli yöntem olduğunu düşünmek de yanıltıcıdır. Sanatın insanın duygularını, sezgilerini ve yaratıcı düşünme gücünü eğiten, keskinleştiren boyutunu bireyin gelişiminde ihmal edilmesi gereken unsurlardandır. Çocukların erken yaşta bilim ile tanışması, bilim okuryazarlığı edinmesi, bilimsel düşünme, sorgulama, eleştirel yaklaşım becerilerin kazanması ve tüm bunların sanatın desteği ile gerçekleştirilmesinin önemi yaklaşık 10 yıldır dünyada kavranmış ve bu amaçla çocuk üniversiteleri oluşturma çalışmaları da başlatılmıştır.

Günümüzde çocukların bilgisayar başında oyun oynayarak büyüdüğü, hayatı televizyon dizileri ya da bilgisayar oyunları üzerinden gördüğü, yaşadığı, değerlendirdiği bir dünyada erken yaştan itibaren bilimle tanışması çok önemlidir. Çocuğun hayal dünyasının zenginliği ve beraberinde getirdiği yaratıcılığının bilgisayar oyunları dünyasında körelmesini ezberci eğitim sistemi de körüklemektedir. Çocuk Üniversitesi okulun sahip olmadığı uzmanlık bilgisi ile bilimsel farkındalığa önemli bir katkı sağlamanın yanı sıra, doğru soru sorma yöntemlerini ve derinlemesine öğrenmenin doğasını, özgür tartışma ve ifade ortamı içinde çocuklarla paylaşır ve bu ortamdaki çocuklar dünyaya kendi gözleri ile bakabilme olanaklarını keşfederler. Bu onların yeni ve yaratıcı olana yönelmesine olanak verir. Bu düşünce yapısını benimseyen Çocuk Üniversitesi dünyada pek çok ülkede çalışmalarına farklı modellerle devam etmektedir.

Birçok Çocuk Üniversitesi çalışmalarındaki farklı modeller altı grupta toplanmıştır. Bunlar:

  • Amfilerde yürütülen sunum merkezli dersler
  • Amfilerde yürütülen aktivite destekli dersler
  • Çalıştaylar şeklinde yürütülen uygulama ağırlıklı programlar
  • Tatil dönemlerinde yürütülen uygulama destekli kamplar
  • Yıl boyunca aynı alanda yürütülen ayrı ayrı ders ve uygulama modüllerinden oluşan programlar
  • Yıl boyunca farklı alanlarda yürütülen birbirinden bağımsız seçilebilen ayrı ayrı ders ve uygulama modüllerinden oluşan programlardır.

Bu modellerin hepsinde yürütülecek programın niteliği, çocukların yaş grubuna ve koşullarına uygun olup programların amaçlarında farklılıklar bulunmaktadır. Çocuk Üniversitesi kapsamında yürütülen programların içerikleri oluşturulurken ülkelerin uyguladıkları programlarda farklı yöntemler kullanılmaktadır. Bununla birlikte, Avrupa Birliği 7. Çerçeve Programı (FP7), Toplumda Bilim çağrıları altında desteklenen EUCU.NET (European Children’s Universities Network-Avrupalı Çocuk Üniversiteleri Ağı) projesi kapsamında da çalışmalar yürütülmektedir. EUCUNET projesi kapsamındaki çalışmalar, Çocuk Üniversitesi programlarının aşağıdaki yöntembilim ile yürütülmesinin yararlı olacağına dair çıktılar üretmiştir. Bu çıktılar şu şekilde sıralanabilir;

  • Eğitim verecek bilim dalı çocuklara ilginç gelebilecek, merak uyandıracak ve/veya edinecekleri bilgiler itibariyle fayda sağlayacak konuların seçilmesinin,
  • Bu konuları çocuklara aktarabilecek akademisyenlerin belirlenmesinin,
  • Eğitim Bilimleri Fakültesi’nin Program Geliştirme, Ölçme-Değerlendirme, Çocuk Gelişimi ve Drama anabilim dallarından öğretim elemanlarının destekleri ve dersi yürütecek öğretim elemanının onayı ile programın çocukların yaş gruplarına uygun hale getirilmesinin,
  • Üniversitelerin sanat, spor ve/veya ilgili olabilecek diğer bölümlerinin desteği ile çocuklarla çalışmaların yapılmasının yararlı olacağı belirtilmiştir.

Üniversitenin toplumla bağlarının güçlendirilmesi, yakın gelecekte toplumda söz sahibi erişkin bireyler olarak yer alacak olan çocukların sosyal, kültürel ve bilimsel anlamda gelişmeleri, bilginin doğasına dair bilgili edinmeleri üniversitenin sorumlulukları arasındadır. Küçük yaşta yeterliliği tüm toplum ve eğitimciler tarafından sorgulanan bir eğitim sisteminde körelen çocukların üniversiteye geldiklerinde meraklarını, ilgilerini yitirmiş, sorgulamayan, iş bulabilmek umuduyla ya da sadece toplumsal gerekliliklerden dolayı üniversite okuyan gençler olmalarını engellemek de toplumsal bir sorumluluk olarak, üniversitelerin görevleri arasında yer almalıdır.

Bilimsel, teknolojik ve sanatsal farkındalığı ve merakı gelişkin bireylerin üniversitede bilim adına doğru işler yapabilmeleri ve kendilerini gerçekten ilgi duydukları alanlarda bilinçli olarak yetiştirebilmelerinin yolu, bu olanağı olmayanlara oranla mutlaka daha açıktır. Bu nedenle üniversiteler sadece gençlere değil, toplumun tüm kesimlerindeki çocuklara ulaşmayı hedeflemelidirler.

Ankara Üniversitesi’nde 2007 yılında TÜBİTAK Bilim ve Toplum Daire Başkanlığı’nın destekleri ile Toprak Bilim Okulu ve Yaratıcı Fikirler projeleri ile başlayan çocuklara yönelik yenilikçi bilim eğitimi çalışmaları hızlı bir şekilde artış göstermiştir. Bu iki programın çalışmaları halen devam etmektedir. Bu programlar ışında Antropoloji Bölümü’nün katkıları ile Yaşam Bilimleri Okulu programı oluşturulmuş ve 27 Ocak-6 Şubat 2009 tarihleri arasında drama ve spor destekli kış kampı olarak uygulanmıştır. Ocak – Nisan 2009 tarihleri arasında, Bitki Koruma Bölümü’nün katkıları ile Küçük Bahçevanlar, Astronomi ve Uzay Bilimleri Bölümü’nün katkıları ile Gökbilim Okulu programları oluşturulmuştur. Şubat 2009’da EUCU.NET (Avrupalı Çocuk Üniversiteleri Ağı)’e üye olunmuş, yurtdışında bu alanda yürütülen çalışmalar incelenerek taraflar ile bilgi alış-verişinde bulunulmuştur. Halen Danimarka’daki Kopenhag Üniversitesi Çocuk Üniversitesi ile ikili işbirliği çalışmalarına devam edilmektedir. Ankara Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri (BAP) Koordinatörlüğü’nün desteği ile Yenilikçi Bilim Eğitimi Yöntemleri: Çocuk Üniversitesi projesi Mayıs 2009’da kabul edilmiş ve bu tarihten itibaren Çocuk Üniversitesi çalışmalarına başlamıştır.

Tüm bu gelişmeler çerçevesinde yapılanan Ankara Üniversitesi Çocuk Üniversitesi 17 Haziran 2009 tarihinde eğitim programlarının atölye çalışmalarının da yer aldığı bir panayır ile çocuklara kapılarını açmıştır.

AÇILIŞ-KESİLMİŞ

açılış